İnternet bir aygıttır, fakat elbette devletin ideolojik aygıtlarından biri gibi çalışmaz. Çünkü artık sorun, muhtemelen akıl dışı bir devletle ikna etmeye çalıştığı halk arasında bir aygıt arayışı olmamasıdır. Bu bir sorundur, çünkü gelinen noktada artık toplum kendi yanılsamasına inanmak için aygıtlar üretmektedir.

Onurhan DEMİRKOL

İnternetin, yakın tarihin yorumlanma biçimini ölçme aracı olarak, hiç de yabana atılamayacak bir işlevi olduğunu kabul etmek gerektiğini düşünüyorum. Bu yorumlamanın değerlendirilmesinin bir halk adına kayda değer bir nitelik taşıması, elbette internet kullanımının halkı temsiliyetine de bağlıdır, fakat 500ytl civarı bir bedel, bir yalnızlıktan kurtulma ve özgürleşme yanılsamasını satın almak için oldukça iyi bir fiyat. Bu durumda en azından orta sınıfın kısmi temsiliyetini kabul ederek interneti, şöyle kabaca bir tarama ile iyi bir “tepkiölçer” olarak kullanmak mümkün.

Bu başlıktaki kelimeleri, internette Filistin savaşına dair tarama yaparken rastladığım bir forumda tesadüfen buldum. Savaşa dair birçok korkunç ve acı fotoğrafın altında insanlar o an hissettiklerini yazmışlar. Alt alta sıralanan buna benzer yorumların sonuncusu bu… Bunun hemen altındaysa sitenin aynen şöyle bir “teklif”i yer alıyor: (İmla hataları aynen alınmıştır.)

- E üye ol! İyileşeceksin.”

Anlamak için çok da çabalamayın, çünkü tamamen anlamlı değil. Ama demeye çalışılan galiba, “Artık sözünüzü söyleyebileceğiniz, öfkenizi kusabileceğiniz bir yer var!”. Bunun hemen yan tarafındaysa bir “aşkmetre” reklamı yer alıyor. Eğer ben de, burada o sitedeki parçalanmış çocuk cesetlerinin fotoğraflarını koyup, altında bu yorumu ve bu cümleleri yazsaydım, hissedilecek duygu, deliliğe benzer bir şey olabilirdi. Bu delilik duygusu, garantiye alınmaya çalışılan gündelik yaşamların üzerine kan sıçraması anında yaşanan duygunun bir minyatürü olmalı. Bunları anlatmamın nedeni, modern yaşamın getirdiği ilginç ve trajikomik çelişkileri göstermek değil, belirli coğrafyalarda bir türlü değişmeyen tarih akışının nedenini, artık işlevini yitirmiş bir “vicdan”a mı, yoksa araçsal çalışan bir “akıl”a mı yüklemek gerektiğini düşünmek gerekliliğiydi. Bunu düşünmek, her insan için çok tehlikeli bir andır; böyle bir anda insanlar, duyarlılıklarını idealist “yaşam felsefecileri”nin “Hiçbir zaman kesintiye uğramayacak ve tamamen doğal” iddiasıyla tarif ettikleri yaşam biçimine teslim etmekle, gerçek bir umutsuzluğa boyun eğebilir ve sadece duygusal bir karşı çıkışla yaşamak zorunda kalabilirler ki, bunun sonucu olarak son derece bencil bir içe dönüş gayet olanaklıdır ve bu içe dönüş, sadece acının kaynağının sürekliliğini sağlar. Burjuva düşüncesinin bu çeşit bir tarifi, elbette burjuva düşünürlerinin ve inanırlarının, olası tek yaşam biçimi olarak kabul ettikleri bu yaşantının, bu kaçınılmazlığının onaylanmasından başka bir şey değildir. Nietzsche gibi yaşam filozoflarının umutsuzlukları, işte bu burjuva tezinin onaylanmasından kaynaklıdır. Fakat yine bu varoluşçuluk biçiminin tarihe en büyük katkısı, “vicdan”ı “insan”a teslim etmesidir. Yani tersinden bakarsak, istediğimiz kadar kapitalist sistemin akıldışılığından bahsedelim, süregiden çarpıklığın kaynağını tamamen bir bilinç eksikliğine yüklemek mümkün değildir. Belki de sorun gerçekten de akılla inanç arasında bir yerlerdedir; Zizek’in dediği gibi “Biliyorlar, ama yine de yapıyorlar!”. Eğer Nietzsche internet çağında yaşasaydı, bu “tepkiölçer” onun için çok net bir gösterge olabilirdi: “Biliyorlar, öfkeleniyorlar, istemiyorlar, ama yine de oluyor”.