Damarları kesik kıtanın isyan ansiklopedisi

Latin Amerika’da İsyanın Tarihi bir değerlendirme, anı, gözlem ya da analiz kitabı olmanın ötesinde, adeta bir “isyan ansiklopedisi”… 

Editörlüğü Sibel Özbudun tarafından yapılan Latin Amerika’da İsyanın Tarihi isimli derleme, kısa süre önce kitapçı raflarındaki yerini aldı.

Latin Amerika’da İsyanın Tarihi bir değerlendirme, anı, gözlem ya da analiz kitabı olmanın ötesinde, adeta bir “isyan ansiklopedisi”…

“Bu kitapta, Latin Amerika’nın 200 yıllık isyan tarihi -önderlerinin ağzından- okura sunulurken, kıta yoksullarının sömürgeciliğe, emperyalizme ve günümüz neoliberal kapitalizmine karşı sürdürdüğü kesintisiz başkaldırının köşe taşlarını veriliyor, ülke ülke ve kronolojik dizini içerisinde. Latin Amerikalı devrimcilerin satırlarını okurken, İspanyol sömürgeciliğinin amansız düşmanı Simón Bolivar’ın, Perulu komünist Carlos Mariátegui’nin, antiemperyalizminde hayat bulduğunu; Meksikalı köylü isyancı Emiliano Zapata’nın, Nikaragualı gerilla önder Carlos Fonseca’nın ağzından bize seslendiğine; Flora Tristan’ın egemenlere olan öfke ve nefretinin Küba’da Haydée Santamaria’nın da aralarında bulunduğu gerillaların baskınıyla Moncado Garnizonu’nun duvarlarında patladığına tanık oluyoruz.”

Kitabın ilk kısımda iki “Latin Amerikalı” Simón Bolivar ve Ernesto Che Guevara’nın yazıları yer alıyor. Onları ülkeler ve devrimci önderler izliyor: Emiliano Zapata’sı, EZLN’siyle Meksika; Rigoberta Menchú’suyla Guetamala; Farabundo Marti’si, Oscar Romero’su, Shafik Jorge Handal’ıyla El Salvador; Sandino’su, Carlos Fonseca’sı, Mónica Baltodano’suyla Nikaragua; Camilo Torres’i, Raúl Reyes’iyle Kolombiya; Chávez’iyle Venezüella; José Martí’si, Fidel Castro’suyla Küba; Flora Tristan’ı, Mariátegui’si, “Başkan Gonzalo”suyla Peru; “Inti” Peredo’su, CSUTCB’i ile Bolivya; Salvador Allende’si, Gladys Marin’i ile Şili; Carlos Marighella’sı ile Brezilya; Mario Roberto Santucho’su ile Arjantin; Raúl Sendic’i ile Uruguay… XIX. yüzyıl sonu bağımsızlık savaşçılarıyla XX. yüzyıl gerilla önderleri, Komünist Partililerle Troçkistler, günümüzde uzanan bayrak yarışının koşucuları olarak akıyor gözlerimizin önünden.

Sibel Özbudun, her devrimci önderin yazısından önce kaleme aldığı bir biyografik notla, Latin Amerika’lı devrimcilerin eylemlerinin bağlamını açıklıyor.

Kitapta yer alan “Karşılaştırmalı Amerika, Avrupa Kronolojisi”, okurlara her iki kıtanın siyasal tarihi konusunda, İ.Ö. 15000’den günümüze kadar özet bir çerçeve sağlıyor.

Bunların yanı sıra, Sibel Özbudun, Temel Demirer ve Cahide Sarı’nın yazıları, Latin Amerika’nın günümüzdeki dinamikleri konusunda genel bir fikir sağlıyor.

Pek çoğu Türkçe’ye ilk kez çevrilen belgeleriyle Latin Amerika’da İsyanın Tarihi, son yıllarda tüm dünya ezilenleri için yeniden bir umut odağı haline gelen kıtanın tarihi konusunda önemli bir boşluğu dolduruyor.

Künye: Sibel Özbudun (der.), Latin Amerika’da İsyanın Tarihi, Ankara, Ütopya Yayınları, 2008.